عادلانه جګړه

 

۲۷/۸/۱۳۹۴،ه، ش

عادلانه جګړه:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ لِلَّهِ شُهَدَاءَ بِالْقِسْطِ ۖ وَلَا يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَىٰ أَلَّا تَعْدِلُوا ۚ اعْدِلُوا هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَىٰ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ [٥:٨] (*)

ژباړه: ای مومنانو! د الله لپاره پر ریښتینولۍ ولاړ او د عدل شاهدان اوسئ د کومې ډلې دښمني دې تاسې دومره راونه پاروي چې له عدالت څخه واوړئ عدالت وکړئ، چې پرهېزګارۍ ته نږدې دی. (د مائیدې سورت [۸] آیت.)

عدل د ظلم، استبداد(ترهګرۍ) پر وړاندې عمل دی،په دې بنسټ د ترهګرۍ پر وړاندې جګړه باید پر عدالت باندې ولاړه وي او د جګړې ټولې کړنې دې عادلانه وي، عادلانه جګړه په دوه ډوله ده:

۱ـ د ترورستي جګړې مخنیوی، وړاندې له هغې چې تېري کوونکي بریدونه ترسره شي مخکې له مخکې یې مخه ونیول شي، لکه د دري په ژبه کې چې وایي: (بگیرش که نه گیرت.)

۲ـ دفاعي جګړه، یا له ځان څخه د دفاع جګړه، داسې چې یو هیواد، ډله او نور چې پر بل هیواد، ډله او یا افرادو باندې بریدونه وکړي.

وایي چې هېڅ ډول جګړه ښه او نېکمرغه نه دهاو متل دی چې وایي:«په جګړه کې حلوا نه ویشل کیږي» نو په عادلانه جګړو کې هم د انسانانو مرګ ژوبله، ورانۍ او ویجاړۍ رامنځ ته کیږي، عادلانه جګړه د مجبورۍ او اړتیا له امله پېل کیږي، کله چې د مخالفو یا ورانکارو حکومتونو، ډلو ټپلو او نورو سره د سولې او روغې کومه د حل لاره پاتې نه شي، نو د ترهګرۍ د مخنیوي او د سولې د پلي کولو پخاطر عادلانه جګړه ترسره کیږي، خو بیا هم د عادلانه جګړې له پېل کیدو څخه وړاندې، سوله ډېره بهتره ده، هغه ګټې او ښېګڼې چې په سوله کې موجودې دي په هېڅ ډول جګړه کې نه شته، د نړۍ په ټولو ادیانو کې سوله بهتره ګڼل شوي ده، هر هغه چا چې د جګړې پر ځای سوله غوره کړي ده د لویو لویو بریو او نیکمرغیو سره مخ شوي دي، په قرآن کریم او نورو دیني کتابونو کې سوله غوره بلل شوي ده.

امریکایی عالم بنجامین فرانکلین وایي:«انسانانو هېڅ کله، ښه جګړه او بده سوله نه ده لیدلي، یوه بده سوله له یوې ښې جګړې څخه ښه ده.»

د عادلانه جګړې یو شرط دا دی چې د ښه نیت په لرلو سره باید پېل شي، خو بیا هم څوک نه پوهیږي چې پایلې به یې څه وي او په اړه یې څوک وړاندوینه نه شي کولی، لکه په پښتنو کې چې مشهوره ده:«جګړه(بدي) د زړې رنجې(ټوکر) په شان ده، که ته وغواړي چې یوې خوا ته یې څیري کړي، هغه بلې خوا ته څیرې کیږي»

په نوموړي جګړه کې نه یوازې دا چې ترهګر وژل کیږي، بلکه د عادلانه جګړې لوري ته هم مرګ ژوبله اوړي، په عادلانه جګړه کې له هر څه نه ناوړه عمل دا دی چې د بې ګناه عامو خلکو د وژلو امکان هم شته، له دې کبله ده چې ځیني خلک د عادلانه جګړې پلوي نه کوي او وایي چې د اختلافاتو د حل لپاره د جګړې پر ځای د سولې له لارو لکه دیپلماسي، اقتصادي بندیزونه یا نور وړ سیاسي فشارونو څخه دې کار واخستل شي.

دا شان بله ډله خلک وایي چې د عادلانه جګړې پر ځای دې د هندوستان پلار مهماتما ګاندي او امریکایی تورپوستی اتل مارتین لوترکینګ له عدم تشدد(د نه همکاري او تحریم) له سیاستونو څخه دې ګټه پورته شي.

چې له هغې جملې څخه یو هم امریکایی،پروفيسر هووارډزيندی چېد هر ډول جګړو او تاؤتریخوالي مخالف شخص دی، نوموړی د عادلانه جګړې په اړه وایي:«د عادلانه جګړې په عبارت کې تناقض شته، ځکه چې جګړه پخپل ذات کې غیرعادلانه ده، زموږ د زمانې لوی خنډ دا دی چې موږ نه پوهیږو چې بې له دې چې ډېر خلک ووژنو د پلیدۍ، دیکتاتورۍ (ترهګړۍ) پر وړاندې څه ډول جګړه وکړو. تروريسموجنگ، ۳۰ مخ 

ښاغلی هووارډزین زیاتوي: په دویمه نړیواله جګړه کې پنځوس میلیونه انسانان ووژل شول نو زه دې ته اړ شوم چې نور نو هغه جګړې چې عادلانه یې بولي وجود نه لري او دې پایلې ته ورسیدم چې که پر وړاندې مو هر ډول مشکلات وي او یا د هر ډول استبداد او تېري سره مخامخ کیږو، نو باید بې له وژنو څخه د حل نورې لاره چارې ورته ولټوو. تروريسموجنگ، ۳۱ مخ 

—————————————————————————–

(  (*دا سورتونه د عدالت په تړاؤ راغلي دي: د نساء سورت [۱۳۵] آیت؛ د اعراف سورت [۵۶] آیت؛ د بقرې سورت [۱۱] آیت؛ د شعراء سورت [۱۸۳] آیت د عنکبوت سورت [۳۶] آیت؛ د هود سورت [۸۵] آیت؛ د بقرې سورت [۶۰] آیت.

 پاتې برخې وار په وار خپریږي

محمدانور آڅړ

- Advertisement -

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

- Advertisment -

وروستۍ ليکني

د هوږې په اړه ګټور مالومات

نظام اتل لومړۍ کړنلاره: ۱۱: څلور پلیه اوږه سپینه کړئ، مېده مېده یې کړئ او بیا یې یو ګلاس ګرمو اوبو ته واچوئ، دوه کاشوغې...

د سولې فضیلت

ګل آغا احمدي وردګ صلح په عمومي توګه د انسانانو او په ځانګړې توګه د مسلمانانو تر منځ د ډېرو نیکو کارونو څخه ګڼل...

د حضرت محمد(ص) مبارک شخصیت د ارواپوهنې په رڼا کې

پوهنیار مصطفی صفا د شخصیت کلمه مخکې له دې چې په ارواپوهنيز ډول وپيژندل شي، په ورځني ژوند کې هم زیاته استعمالېږي او ټول ورسره...

پردی فکر

نور سعید څپېړه د ښځې پر غوږ ولګېده. د سړي د درانه لاس ورغوی یې پر غوږ او څپک یې د سر پر کیڼه برخه...

د بیان د آزادی او زغم تړنه او غربی منافقت

هم آزادی او هم زغم اسلامی ارزښتتونه دی چه اوس غربیانو غلاکړی او بیا یی مسخ کړی دی. په اسلام کی آزادی د فردی...

ښکلې ماڼۍ

م. ظریف عنایت زی لنډه کیسه زموږ په سیمه کې دغې لوړې درې پوړیزه ودانۍ چې په سپینو مرمر ډبرو سینګار شوې پر لاره يې د...

مور مې مريضه ده

لیکوال : محمد اسمعیل څپه د پنځو زامنو مور د کور په دروازه چې ننوتلم ټولو ماشومانو پاکې جامې اغوستې وې . ماشومان مې رانه...

له بدو کارو د مخنيوي اهميت

مولوي عصمت الله عزام بسم الله الرحمان الرحيم نحمده و نصلی علی رسوله الکريم امابعد : له بدو کارونو منع کول يو اړين او...

Recent Comments